“පවන” ප්‍රසංගය තරහා රාජ්‍ය පාලනය, රාජ්‍ය මර්දනය,

1980 දශකයේ අවසාන භාගය ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ අතිශය අඳුරු යුගයකි. දේශපාලනික හා සමාජීය අර්බුද, තරුණ අසහනය, රාජ්‍ය මර්දනය සහ 1987 ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුමෙන් පසු ඉන්දියානු සාමසාධක හමුදාව (IPKF) පැමිණීමත් සමඟ රට තුළ දැඩි නොසන්සුන්තාවක් ඇති විය. 1989 වන විට ඝාතන, අතුරුදහන්වීම් සහ භීෂණය හේතුවෙන් ජනතාව බියෙන් හා වේදනාවෙන් ජීවත් වූහ. රජයට විරුද්ධව වචනයක් පැවසීම පවා අනතුරුදායක වූ සමයක, බොහෝ දෙනා නිහඬව සිටියහ. එවැනි අඳුරු පසුබිමක තම හඬ ජනතාව වෙනුවෙන් අවියක් කරගත් කලාකාරිනියක් ලෙස නන්දා මාලිනී ඉදිරියට පැමිණියාය. දුෂ්කර පවුල් පසුබිමක හැදී වැඩුණු නන්දා මාලිනී කුඩා කල සිටම අගහිඟකම් සහ ජීවන අරගලය අත්විඳි කාන්තාවකි. කොටහේන ගුණානන්ද විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන සමයේ ඇගේ සහජ ගායන හැකියාව ගුරුවරියක වූ මාග්‍රට් පෙරේරා මහත්මිය හඳුනාගත්තාය. එතැන් සිට ඇයගේ ගායන ගමන වේගයෙන් ඉදිරියට ගියේය. ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ ‘A’ ශ්‍රේණියේ ගායිකාවක වූ ඇය, එදා තාක්ෂණික උපකරණ හෝ Auto-Tune වැනි පහසුකම් නොතිබූ යුගයක තම ස්වභාවික හඬින්ම ජනතාවගේ හදවත් දිනාගත්තාය. “රන්මුතුදූව” චිත්‍රපටයේ “ගලනා ගඟකි ජීවිතේ” ගීතය හරහා සිනමා පසුබිම් ගායනයට පිවිසි ඇය, “පොඩි මල්ලී”, “යහළු යෙහෙළි” ඇතුළු නිර්මාණ රැසක් හරහා සිංහල සංගීතයේ අසමසම ස්ථානයක් හිමිකර ගත්තාය. නමුත් නන්දා මාලිනීගේ විශේෂත්වය වූයේ ජනප්‍රියත්වය පමණක් නොවේ. සමාජය අසාධාරණයෙන් පීඩා විඳින විට තම ජනප්‍රියත්වය නිහඬව භුක්ති විඳීමට ඇය තෝරා නොගත්තාය. ඒ වෙනුවට තම හඬ සමාජයේ වේදනාව වෙනුවෙන් භාවිත කළාය. 1980 දශකයේ අවසාන භාගයේ මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්නයන් සමඟ එක්ව නිර්මාණය කළ “පවන” එහි ප්‍රබලතම උදාහරණයකි. “පවන” සරල ගීත එකතුවක් නොව, එවකට රට තුළ පැවති භීෂණය, මර්දනය, තරුණ අසහනය සහ අසාධාරණය පිළිබඳ ප්‍රබල කලාත්මක ප්‍රකාශනයක් විය. “පවන” ප්‍රසංගවලට දහස් ගණන් තරුණයන් සහ ජනතාව එක්වීමෙන් එම හඬ සමාජය තුළ ඇති කළ බලපෑම පැහැදිලි විය. එවකට පැවති දේශපාලන පරිසරය තුළ ඇගේ ගීත විකාශනයට සීමා පැනවූ බවත්, ප්‍රසංගවලට බාධා ඇති වූ බවත්, ඇයට සහ මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්නයන්ට තර්ජන එල්ල වූ බවත් විවිධ වාර්තාවල සඳහන් වේ. එම යුගයේ පැවති ප්‍රචණ්ඩකාරී පරිසරය හේතුවෙන් ජීවිත ආරක්ෂාව සඳහා ඔවුන්ට යම් කාලයක් රටින් බැහැරව සිටීමට සිදු වූ බවද සඳහන් වේ. ඉන්දියාවේ රැඳී සිටි කාලය පසුබැසීමක් බවට පත් කර නොගෙන, නන්දා මාලිනී එය තම සංගීත දැනුම තවදුරටත් වර්ධනය කරගැනීමට යොදාගත්තාය. ලක්නව්හි භාත්ඛණ්ඩේ සංගීත ආයතනය හරහා උතුරු භාරතීය ශාස්ත්‍රීය සංගීතය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යාපනය ලබා ගත්තාය. දේශපාලන බලපෑම් හමුවේ තම ස්ථාවරය වෙනස් නොකිරීමද ඇගේ ජීවිතයේ වැදගත් ලක්ෂණයකි. සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියගේ ප්‍රජා අයිතිවාසිකම් අහෝසි කිරීමට එරෙහිව ඇය දැක්වූ විරෝධය මෙන්ම, 1980 ජූලි වැඩවර්ජකයන්ගේ අයිතීන් සහ බෝගල පතල් කම්කරුවන්ගේ අරගලය වැනි සමාජීය කරුණු වෙනුවෙන් ඇයගේ හඬ යොමු කිරීමද ඒ සඳහා උදාහරණ වේ. පසුව සංගීත ක්ෂේත්‍රය තාක්ෂණික හා වාණිජමය වශයෙන් විශාල වෙනසකට ලක් වුවද, ගුණාත්මක සංගීතය සහ කලාකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන්ද ඇය හඬ නැගුවාය. ගීතයක අයිතිය ගීත රචකයාට, තනු නිර්මාණකරුවාට සහ ගායකයාට හිමිවිය යුතු බව අවධාරණය කළ ඇය, නිර්මාණ අනවසරයෙන් භාවිත කිරීම සහ සංගීතයේ ගුණාත්මකභාවය පහත වැටීම පිළිබඳවද අදහස් පළ කළාය. සරසවිය සහ ජනාධිපති සම්මාන ඇතුළු ගෞරව රැසක් හිමි වුවද, ඇගේ සැබෑ වටිනාකම සම්මාන ගණනින් මැනිය නොහැක. ඇගේ වැදගත්ම උරුමය වන්නේ තම ජනප්‍රියත්වය පෞද්ගලික වාසිය වෙනුවෙන් පමණක් භාවිත නොකර, මිනිසුන්ගේ දුක සහ සමාජයේ අසාධාරණය වෙනුවෙන් හඬක් බවට පත් කිරීමයි. “අපි වේලාසන අවදි වූවෙමු. අපි වේලාසන අවදි වූ පමණින් වේලාසනින් හිරු පායන්නේ නැත. නමුත් කවදා හෝ දිනක හිරු පායද්දී අප වේලාසනින් අවදි වී සිටීම අපට ප්‍රයෝජනවත් වනු ඇත.” නන්දා මාලිනීගේ කලා ජීවිතයද එවැනි අවදිවීමක කතාවකි. අගහිඟකම් මැදින් පැමිණි කුඩා දැරියක් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම ගායිකාවක් බවට පත්වීමත්, පසුව තම හඬ සමාජීය ප්‍රකාශනයක් බවට පත් කිරීමත් ඇගේ ගමනේ විශිෂ්ටත්වයයි. ඉතිහාසය බොහෝ විට බලය හිමි පාර්ශ්වයන්ගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් ලියවිය හැකිය. එහෙත් ගීත, මතකයන් සහ ජනතාවගේ අත්දැකීම් තුළ සැඟවී ඇති සත්‍යය සම්පූර්ණයෙන් මකා දැමිය නොහැක. නන්දා මාලිනීගේ ගීතද එක් යුගයක වේදනාව, අරගලය සහ බලාපොරොත්තුවේ සාක්ෂි ලෙස පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගමන් කරනු ඇත. ඒ නිසා නන්දා මාලිනී යනු ගී ගැයූ කලාකාරිනියක් පමණක් නොවේ. ඇය එක් යුගයක හඬකි. අසාධාරණය හමුවේ ප්‍රශ්න කළ හඬකි. ජනතාවගේ වේදනාවට වචන සහ ස්වර ලබාදුන් හඬකි. අඳුරු කාලයකදී අවදි වීමට මිනිසුන්ට මතක් කළ හඬකි. ඇගේ හඬ, සත්‍යය සහ සාධාරණය වෙනුවෙන් සිතන හදවත් තුළ තවදුරටත් ප්‍රතිරාවය වනු ඇත. #Nanadamalini #pavana #ranasinha_premadasa